IndustriAll Europe – Spotkanie Regionu Wschodniego

W dniach 27-28 kwietnia b.r. w czeskiej Pradze, odbyło się kolejne spotkanie IndustriAll Europe z udziałem przedstawicieli związkowych z Czech, Słowacji, Polski i Węgier.

Spotkanie prowadził Roman Duroc, który na wstępie przekazał krótką informację odnośnie sytuacji przemysłu w Czechach.
Z wypowiedzi można wywnioskować, że w przemyśle czeskim od pandemii covid następuje trzecia już sytuacja kryzysowa, a w branży chemicznej, metalowej oraz w hutach szkła, kryzys ten jest długotrwały.
Poinformował również uczestników, że dla ratowania sytuacji, wprowadzane są programy kryzysowe z dotacjami oraz ulgami podatkowymi. Pomocne w inwestycjach mają też być wprowadzane programy rozwojowe.

Po krótkim wstępie prowadzącego, przystąpiono do przedstawienia prezentacji w poszczególnych regionach, gdzie szczegółowo
omawiano sytuację gospodarczą w poszczególnych krajach.

1. Stan przemysłu i wyzwania stojące przed krajami Europy Środkowo-Wschodniej

Sytuacja w regionie jest zróżnicowana, jednak wszystkie kraje zmagają się z wysokimi kosztami energii i wyzwaniami transformacji. Mimo że region wschodni wykazuje większą odporność na utratę miejsc pracy niż zachód Europy, szoki cenowe mocno uderzają w lokalne gospodarki.

Polska:

Sytuacja makroekonomiczna w I kwartale 2026 r. jest stabilna, z prognozowanym wzrostem PKB na poziomie 3,3-4,0% (wspieranym przez KPO). Niemniej jednak kluczowe sektory przeżywają głęboki kryzys:

Górnictwo: Przyspieszona transformacja i zamykanie kopalń (PGG). Zapowiedziano ogromne redukcje zatrudnienia (5-8 tys. osób w 2026 r.), co wywołało pogotowie strajkowe. Sytuację łagodzą urlopy górnicze (płatne 80%).

Hutnictwo/Stal: Sektor duszony przez wysokie ceny energii, kosztowną zieloną transformację oraz tani import, co wymusza redukcję załóg. Z drugiej strony, Polska wyróżnia się na tle UE wzrostem zatrudnienia w przemyśle (+28,7 tys. miejsc pracy).

Czechy:

Gospodarka notuje lekki wzrost (PKB +2,4% w 2026 r.), a bezrobocie należy do najniższych w UE (3,2%).

Przemysł (wyjątkowo energochłonny) bardzo mocno odczuwa jednak zawirowania geopolityczne. Centrala OS KOVO domaga się m.in.: zachowania wieku emerytalnego na poziomie 65 lat, skrócenia czasu pracy bez obniżki pensji, 5 tygodni urlopu oraz zdecydowanej walki z tzw. "Švarc system" (fałszywym samozatrudnieniem).

Słowacja:

Przemysł mierzy się z potężnymi wyzwaniami: wysokimi cenami energii, ucieczką zagranicznych inwestorów (np. Samsung) i spadkiem konkurencyjności. Gospodarka jest zbyt mocno uzależniona od branży motoryzacyjnej, która przechodzi trudności ze względu na elektryfikację i chińską konkurencję. Prognozowany wzrost PKB jest minimalny (ok. 0,5%-1% na 2026 r.), brakuje również wykwalifikowanej siły roboczej.

Węgry:

Odnotowano poważny spadek produkcji przemysłowej – wstrzymano produkcję stali, zapaść przeżywa sektor bateryjny. W tle odbyły się wybory z rekordową frekwencją, w których wyraźnie wygrała partia TISZA (55,76%). Związkowi Vasas udaje się wynegocjować podwyżki płac (5-8%) i wygrywać procesy sądowe (np. przeciwko Yanfeng), jednak mediana zarobków w kraju jest wciąż aż o 40% niższa od średniej.

Wszyscy przedstawiciele dużą uwagę poświęcili Węgrom oraz sytuacji powyborczej.
W ogromnej nadziei na zmiany, z uwagą będziemy przyglądać się wprowadzanym zmianom przez nowy rząd węgierski.

Na koniec pierwszej sesji spotkania głos zabrała Isabelle Barthes z Brukseli.

2. Wiadomości z prac w IndustriAll Europe (wystąpienie Isabelle Barthes)

Przedstawicielka centrali z Brukseli zarysowała tło makroekonomiczne dla całej Europy, wskazując na trudny czas dla przemysłu ("Economic headwinds"):

Kryzys przemysłowy w UE: Wykorzystanie mocy produkcyjnych spadło do zaledwie 77,8%. Popyt i inwestycje są słabe. W 2025 roku przemysł w Unii Europejskiej stracił ponad 210 tysięcy miejsc pracy (najciężej odczuły to Niemcy i Rumunia).Nierównomierne uderzenie: Najbardziej dotknięty jest sektor chemiczny, gdzie ceny gazu uległy podwojeniu. Zachodnia Europa ponosi większe ryzyko deindustrializacji, z kolei wschodnia jest bardziej wrażliwa na nagłe szoki cenowe i inflację.Pakiet "AccelerateEU" i postulaty związkowe: Europejska Konfederacja Związków Zawodowych (ETUC) wzywa do zdecydowanych działań na poziomie unijnym.

Główne żądania to:

• Zawieszenie reguł fiskalnych UE, by państwa mogły wspierać miejsca pracy i gospodarstwa domowe.
• Wprowadzenie podatków od nadzwyczajnych zysków (windfall taxes) dla firm energetycznych.
• Uruchomienie funduszu SURE 2.0 chroniącego dochody i miejsca pracy w dotkniętych kryzysem sektorach.

Kolejną sesję spotkania rozpoczęła dyskusja odnośnie prezentacji Isabelle.
Przedstawiciele z Polski zabrali głos mówiąc o innym spojrzeniu na pojawiające się problemy gospodarcze związane między innymi z ETS oraz zielonym ładem.
Z wypowiedzi wybrzmiał dość stanowczo głos, iż Polska nie może przyspieszyć żadnych działań wynikających z oczekiwań Europy, ponieważ wiązało by się to z zamykaniem fabryk i co za tym idzie wzrostem bezrobocia.
Przedstawiciele strony Polskiej stwierdzili, iż należałoby zrobić przegląd celów emisyjnych.

Kolejnym punktem spotkania było omówienie sytuacji BHP

3. Prace na temat BHP (OSH) w IndustriAll Europe

Kwestie Bezpieczeństwa i Higieny Pracy pozostają priorytetem w ramach struktur europejskich, przy współpracy m.in. z komitetami ETUC OSH oraz ACSH. Działania obejmują egzekwowanie europejskich dyrektyw, w tym m.in. dyrektywy ramowej OSH oraz uregulowań dotyczących azbestu, substancji rakotwórczych, hałasu i środków ochrony indywidualnej.

Główne kierunki bieżących prac i nowe zagrożenia:

• Niebezpieczne substancje: Ustalanie limitów narażenia zawodowego oraz identyfikacja "nowych" zagrożeń (np. ryzyka związane ze sztucznym kamieniem czy produkcją i recyklingiem baterii).
• Warunki pogodowe i zmiany klimatyczne: Opracowywanie standardów ochrony przed ryzykiem pracy w ekstremalnych warunkach (np. praca w upałach, powodzie w miejscach pracy).
• Ryzyka psychospołeczne: Przeciwdziałanie stresowi i zagrożeniom psychospołecznym wynikającym z postępującej cyfryzacji i wdrażania sztucznej inteligencji (AI).
• Zero tolerancji dla wypadków: Ciągłe prace mające na celu eliminację wypadków śmiertelnych (Fatal accidents) w przemyśle oraz dostosowanie BHP do transformacji cyfrowo-zielonej.

Po przedstawieniu sytuacji Inspekcji Pracy w poszczególnych krajach, przystąpiono do przyjęcia treści Rezolucji przesłanej do wszystkich przed spotkaniem. Przyjęta Rezolucja z naniesionymi poprawkami zostanie przesłana w wersji angielskiej.

Ustalono, że kolejne spotkanie odbędzie się na Węgrzech (bliższy termin do ustalenia) Spotkanie odbędzie się z udziałem ekspertów.

Hanna Kujawińska