Równość wynagrodzeń kobiet i mężczyzn. IndustriALL wyznacza priorytety dla związków zawodowych
W dniach 15–16 października 2026 r. odbyło się zdalne posiedzenie Komisji Kobiet IndustriALL Global Union, w którym uczestniczyło około 50 przedstawicielek związków zawodowych ze wszystkich regionów świata. Głównym tematem spotkania było określenie priorytetów przyszłej polityki organizacji w zakresie równości wynagrodzeń.
Zwalczanie luki płacowej, przejrzystość wynagrodzeń i wzmocnienie roli kobiet w negocjacjach zbiorowych to najważniejsze kierunki działań wskazane przez IndustriALL Global Union. Organizacja podkreśla, że osiągnięcie rzeczywistej równości płac wymaga zdecydowanych działań pracodawców, rządów i związków zawodowych.
Dyskusje koncentrowały się na sposobach przeciwdziałania utrzymującym się nierównościom płacowym między kobietami a mężczyznami oraz na zwiększeniu skuteczności działań związkowych w tym obszarze. Wypracowane wnioski mają posłużyć do opracowania szerszej polityki równościowej IndustriALL, która zostanie przedstawiona podczas kongresu organizacji w 2029 r.
Jak podkreślił sekretarz generalny IndustriALL Atle Høie, kobiety nadal zarabiają od 18 do 20 proc. mniej niż mężczyźni za pracę o takiej samej wartości. Mimo pewnych postępów osiągniętych w ostatniej dekadzie tempo zmian pozostaje niewystarczające.
Utrzymanie dotychczasowego tempa poprawy oznaczałoby, że na osiągnięcie równości wynagrodzeń trzeba byłoby czekać kolejne 100 lat. Zdaniem kierownictwa IndustriALL taki scenariusz jest nie do zaakceptowania i wymaga zdecydowanego przyspieszenia działań.
Zastępczyni sekretarza generalnego IndustriALL Christine Olivier zwróciła uwagę, że równość płac jest jednym z podstawowych zagadnień działalności związkowej. Zaniżanie wartości pracy wykonywanej przez kobiety oraz ich wykluczanie z życia zawodowego i procesów decyzyjnych osłabia pozycję wszystkich pracowników.
Uczestniczki spotkania wskazały, że szczególnie trudna sytuacja dotyczy osób zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy, na podstawie umów czasowych, w szarej strefie, a także pracowników migrujących i zatrudnianych przez podwykonawców.
Problem dotyka również kobiet, których warunki zatrudnienia nie są regulowane układami zbiorowymi pracy, oraz osób wykonujących zawody tradycyjnie zdominowane przez kobiety, w tym pracę opiekuńczą.
Do najważniejszych przyczyn nierówności zaliczono brak przejrzystości wynagrodzeń, stereotypowe postrzeganie mężczyzn jako głównych żywicieli rodzin, wolniejsze awanse w działach zdominowanych przez kobiety oraz niedostateczny udział kobiet w zespołach negocjujących warunki zatrudnienia.
Zwrócono również uwagę, że związki zawodowe powinny krytycznie analizować własne struktury i praktyki. Organizacje reprezentujące pracowników muszą dbać o to, aby same nie utrwalały nierówności, z którymi starają się walczyć.
Podczas spotkania ekspert Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) przedstawił najważniejsze instrumenty wspierające równość wynagrodzeń. Wśród nich znalazły się zasada jednakowego wynagrodzenia za pracę o jednakowej wartości, neutralna pod względem płci ocena stanowisk pracy oraz przejrzystość systemów płacowych.
Istotnym elementem dyskusji było również zaangażowanie IndustriALL w Międzynarodową Koalicję na rzecz Równości Wynagrodzeń (EPIC), utworzoną przez MOP, UN Women oraz Organizację Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD).
Przedstawicielki organizacji członkowskich podzieliły się przykładami rozwiązań stosowanych w różnych krajach. Wskazano między innymi na przepisy dotyczące przejrzystości wynagrodzeń w Brazylii i Kanadzie oraz na układy zbiorowe pracy wykorzystywane do ograniczania różnic płacowych w Finlandii i Jordanii.
Przykłady te pokazują, że przeciwdziałanie nierównościom wymaga połączenia odpowiednich regulacji prawnych z aktywnym udziałem związków zawodowych w negocjowaniu warunków zatrudnienia.
Uczestniczki spotkania wskazały, że przyszła polityka IndustriALL powinna opierać się na zasadach sprawiedliwego, godnego i wolnego od dyskryminacji wynagradzania. Punktem odniesienia mają być zasada jednakowego wynagrodzenia za pracę o jednakowej wartości, konwencje MOP nr 100 i 111 oraz podejście uwzględniające nakładanie się różnych form nierówności i dyskryminacji.
Wśród najważniejszych kierunków działań znalazły się:
- Szkolenie negocjatorów związkowych w zakresie identyfikowania i eliminowania nierówności płacowych.
- Regularne audyty wynagrodzeń, pozwalające wykrywać nieuzasadnione różnice w płacach kobiet i mężczyzn.
- Wzmacnianie przejrzystości systemów wynagradzania, tak aby ograniczać ryzyko dyskryminacji.
- Zwiększanie udziału kobiet w negocjacjach zbiorowych i w strukturach podejmujących decyzje dotyczące warunków pracy.
- Rozwijanie globalnych porozumień ramowych z międzynarodowymi przedsiębiorstwami, uwzględniających równość płci i ochronę praw pracowniczych.
Wymienione działania mają pomóc związkom zawodowym w skuteczniejszym reprezentowaniu wszystkich pracowników oraz w wypracowywaniu konkretnych rozwiązań prowadzących do ograniczenia luki płacowej.
Narzędzia te mają wzmacniać udział kobiet w procesach negocjacyjnych oraz pomagać w identyfikowaniu zagrożeń związanych z dyskryminacją w międzynarodowych przedsiębiorstwach i ich łańcuchach dostaw.
Przygotowywane materiały mają dostarczać praktycznych wskazówek dotyczących negocjowania, wdrażania i monitorowania porozumień. Przewidziano w nich przykładowe postanowienia obejmujące zarówno podstawowe zobowiązania, jak i bardziej zaawansowane rozwiązania na rzecz równości.
Dla związków zawodowych oznacza to możliwość skuteczniejszego wykorzystywania dialogu społecznego i negocjacji zbiorowych do egzekwowania standardów równego traktowania również w przedsiębiorstwach działających w wielu krajach.
Wnioski z posiedzenia Komisji Kobiet IndustriALL wskazują, że likwidacja luki płacowej nie nastąpi bez systematycznych działań na poziomie przedsiębiorstw, krajowych systemów prawnych i międzynarodowych struktur dialogu społecznego.
Kluczowe znaczenie mają przejrzyste zasady wynagradzania, obiektywna ocena wartości pracy, regularna kontrola różnic płacowych oraz silna reprezentacja kobiet w związkach zawodowych i zespołach negocjacyjnych.
IndustriALL Global Union zrzesza organizacje związkowe reprezentujące ponad 50 milionów pracowników w 140 krajach, działających między innymi w przemyśle wydobywczym, energetyce i przemyśle przetwórczym. Skala tej reprezentacji daje organizacji możliwość wywierania wpływu na standardy zatrudnienia i ochrony praw pracowniczych na poziomie międzynarodowym.
Równość wynagrodzeń pozostaje nie tylko kwestią sprawiedliwości społecznej, lecz także ważnym elementem budowania silnych związków zawodowych i zapewniania wszystkim pracownikom równych szans na rynku pracy.
Sandra Domagalska